Bỏng không chỉ gây tổn thương bề mặt da mà còn có thể làm gián đoạn hàng rào bảo vệ tự nhiên, gây viêm kéo dài, tăng nguy cơ nhiễm trùng và ảnh hưởng đến quá trình tái tạo mô. Với những trường hợp bỏng sâu, quá trình hồi phục còn có thể kéo theo nguy cơ hình thành sẹo phì đại hoặc sẹo co kéo.

Bên cạnh các phương pháp điều trị và chăm sóc vết thương hiện nay, plasma lạnh trong khí quyển (Cold Atmospheric Plasma – CAP) đang được nghiên cứu như một hướng công nghệ có khả năng đồng thời tác động đến vi sinh vật và một số quá trình sinh học liên quan đến lành thương.

Đáng chú ý, một bài tổng quan đăng trên Burns vào tháng 6/2026 đã cập nhật các bằng chứng thực nghiệm về ứng dụng plasma lạnh trong điều trị bỏng và khả năng chuyển giao công nghệ này vào thực hành lâm sàng.

1. Plasma lạnh là gì?

Plasma thường được biết đến là trạng thái thứ tư của vật chất, bên cạnh rắn, lỏng và khí. Trong y học, plasma lạnh trong khí quyển được tạo ra bằng các thiết bị chuyên dụng, tạo ra các thành phần hoạt tính có khả năng tương tác với bề mặt mô.

Điểm đáng chú ý của plasma lạnh là công nghệ này được nghiên cứu theo hướng tạo ra tác động sinh học tại vùng điều trị mà không cần sử dụng nhiệt độ cao như plasma nhiệt.

Các nghiên cứu hiện nay tập trung vào khả năng plasma lạnh tác động đến:

• Vi sinh vật tại vùng tổn thương.
• Các phản ứng viêm.
• Hoạt động của tế bào tham gia vào quá trình sửa chữa mô.
• Quá trình tăng sinh và di chuyển tế bào.
• Tái tạo mô và hình thành cấu trúc da mới.

Tuy nhiên, không phải tất cả thiết bị plasma đều có cơ chế và thông số hoạt động giống nhau. Hiệu quả phụ thuộc vào loại thiết bị, nguồn plasma, thông số vận hành, thời gian tiếp xúc và đặc điểm của vết thương.

2. Nghiên cứu mới năm 2026 nói gì về plasma lạnh và bỏng?

Bài tổng quan “Cold atmospheric plasma in burn treatment: A review of experimental evidence and future clinical translatability”, đăng trên Burns, Volume 52, Issue 5, tháng 6/2026, đã tổng hợp các nghiên cứu về plasma lạnh trong điều trị bỏng.

Theo tổng quan, plasma lạnh đang được nghiên cứu ở hai hướng lớn:

Kiểm soát vi sinh vật

Vết bỏng có nguy cơ nhiễm khuẩn do hàng rào bảo vệ của da bị phá vỡ. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy plasma lạnh có khả năng tác động lên một số tác nhân vi sinh vật liên quan đến nhiễm trùng vết bỏng.

Đây là một trong những lý do plasma lạnh được quan tâm trong lĩnh vực chăm sóc vết thương.

Tác động đến quá trình lành thương

Điểm đặc biệt của plasma lạnh là nghiên cứu không chỉ dừng ở khả năng kiểm soát vi sinh vật.

Các thành phần hoạt tính được tạo ra trong plasma có thể tương tác với các tín hiệu tế bào và chất trung gian liên quan đến quá trình viêm, tăng sinh tế bào, tái tạo mô và hình thành mạch máu.

Một số mô hình nghiên cứu cho thấy plasma lạnh có thể cải thiện quá trình lành vết bỏng, nhưng cơ chế chính xác và mức độ tác động vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu.

3. Plasma lạnh có thể tác động đến những giai đoạn nào của lành thương?

Lành thương là một quá trình phức tạp, thường được mô tả qua các giai đoạn chính gồm cầm máu, viêm, tăng sinh và tái cấu trúc mô.

Ở vết bỏng sâu hoặc tổn thương phức tạp, những quá trình này có thể bị rối loạn, khiến vết thương lâu lành hơn và tăng nguy cơ hình thành sẹo bất thường.

Các nghiên cứu về plasma lạnh đang tìm hiểu khả năng tác động đến nhiều quá trình trong số này.

Đặc biệt, các nghiên cứu tiền lâm sàng đã ghi nhận những thay đổi liên quan đến cytokine, các yếu tố tăng trưởng và hoạt động của tế bào tại vùng tổn thương. Tuy nhiên, kết quả từ mô hình tế bào hoặc động vật không thể tự động được xem là hiệu quả điều trị đã được xác nhận trên người.

Đây cũng chính là một trong những vấn đề quan trọng khi đánh giá các công nghệ mới trong y học: từ một kết quả nghiên cứu đầy hứa hẹn đến một phương pháp điều trị được ứng dụng rộng rãi là cả một quá trình cần thêm bằng chứng lâm sàng.

4. Vì sao plasma lạnh đang được quan tâm trong điều trị bỏng?

Bỏng đặt ra một bài toán khá phức tạp: vừa cần kiểm soát nguy cơ nhiễm trùng, vừa phải tạo điều kiện để mô phục hồi.

Một số phương pháp kiểm soát vi khuẩn có thể gây ảnh hưởng đến tế bào lành thương nếu sử dụng không phù hợp. Chính vì vậy, các nghiên cứu hiện nay tìm kiếm những giải pháp có thể cân bằng giữa kiểm soát vi sinh vật và hỗ trợ quá trình tái tạo mô.

Plasma lạnh được quan tâm bởi nó có khả năng tạo ra nhiều tác động sinh học cùng lúc.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa plasma lạnh có thể thay thế toàn bộ các phương pháp điều trị bỏng hiện nay.

Đối với bỏng sâu, bỏng diện rộng hoặc những tổn thương có nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng, người bệnh vẫn cần được đánh giá và điều trị theo phác đồ chuyên môn.

5. Plasma lạnh khác gì với hydrogel và các vật liệu chăm sóc vết thương?

Bên cạnh plasma lạnh, hydrogel cũng là một hướng nghiên cứu đáng chú ý trong chăm sóc bỏng.

Hydrogel là vật liệu có khả năng giữ nước và tạo môi trường ẩm tại vùng tổn thương. Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp năm 2026 đã đánh giá 13 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng với tổng cộng 694 người tham gia. Kết quả phân tích cho thấy các hydrogel được nghiên cứu có liên quan đến thời gian lành thương ngắn hơn so với nhóm đối chứng, nhưng sự khác biệt giữa các loại hydrogel và thiết kế nghiên cứu khiến kết quả cần được diễn giải thận trọng.

Điều quan trọng là plasma lạnh và hydrogel không phải hai tên gọi cho cùng một công nghệ.

• Plasma lạnh: tác động thông qua các thành phần hoạt tính được tạo ra bởi plasma.
• Hydrogel: chủ yếu là vật liệu tiếp xúc/che phủ vết thương với khả năng giữ nước và tạo môi trường phù hợp.
• Băng vết thương: có thể có nhiều cấu trúc và chức năng khác nhau, tùy vào vật liệu và mục đích sử dụng.

Việc kết hợp các công nghệ khác nhau trong một quy trình điều trị cần dựa trên bằng chứng khoa học, tính tương thích và chỉ định cụ thể.

6. Công nghệ mới không thay thế những nguyên tắc chăm sóc bỏng cơ bản

Dù công nghệ chăm sóc vết thương ngày càng phát triển, xử trí ban đầu đúng cách vẫn đóng vai trò rất quan trọng.

Với bỏng nhiệt thông thường, cần nhanh chóng loại bỏ tác nhân gây bỏng nếu an toàn, làm mát vùng bỏng bằng nước mát đang chảy và tránh sử dụng đá trực tiếp hoặc các chất dân gian không phù hợp.

Không nên tự ý bóc phần da bị tổn thương hoặc chọc vỡ bóng nước.

Những trường hợp bỏng sâu, diện rộng, bỏng ở mặt, bàn tay, bàn chân, bộ phận sinh dục hoặc vùng khớp; bỏng điện, bỏng hóa chất; hoặc có biểu hiện khó thở, tổn thương đường hô hấp cần được đánh giá y tế.

7. Từ nghiên cứu công nghệ đến ứng dụng thực tế

Một trong những câu hỏi quan trọng nhất đối với bất kỳ công nghệ y tế mới nào không chỉ là “có tác dụng hay không?”, mà còn là:

Tác dụng trong trường hợp nào? Với nhóm người bệnh nào? Sử dụng thông số ra sao? Và có an toàn khi đưa vào quy trình chăm sóc thực tế hay không?

Đối với plasma lạnh, những câu hỏi này vẫn đang được các nhóm nghiên cứu tiếp tục đánh giá.

Bài tổng quan năm 2026 trên Burns cũng nhấn mạnh khoảng cách giữa các bằng chứng thực nghiệm hiện có và khả năng chuyển giao đầy đủ sang ứng dụng lâm sàng.

Do đó, việc tiếp tục thực hiện các nghiên cứu lâm sàng có thiết kế phù hợp là cần thiết để xác định rõ hơn vai trò của plasma lạnh trong chăm sóc bỏng và các loại vết thương khác.

8. Trường Việt Pharma và định hướng kết nối công nghệ chăm sóc vết thương

Việc cập nhật các nghiên cứu mới về plasma lạnh là một phần trong định hướng của Trường Việt Pharma trong việc tìm hiểu và kết nối những giải pháp công nghệ y tế tiên tiến với nhu cầu thực tiễn tại Việt Nam.

Trong thời gian qua, Trường Việt Pharma đã đồng hành cùng Terra Plasma Medical (Cộng hòa Liên bang Đức) trong các hoạt động kết nối và trao đổi chuyên môn về công nghệ Plasma.

Đặc biệt, trong chuyến thăm và làm việc tại Bệnh viện Phụ Sản Trung ương ngày 23/9/2026, đại diện Terra Plasma Medical cùng Trường Việt Pharma đã có dịp trao đổi về nhu cầu thực tế trong chăm sóc vết thương, tìm hiểu hoạt động tại các khoa lâm sàng và thảo luận những hướng hợp tác nghiên cứu, đào tạo và hỗ trợ chuyên môn.

Đây là một trong những bước kết nối nhằm tìm hiểu khả năng ứng dụng các công nghệ mới trong chăm sóc vết thương trên cơ sở khoa học, nhu cầu thực tiễn và yêu cầu chuyên môn.

Kết luận

Plasma lạnh đang trở thành một hướng nghiên cứu đáng chú ý trong lĩnh vực chăm sóc bỏng và lành vết thương.

Các nghiên cứu mới cho thấy công nghệ này có tiềm năng tác động đồng thời đến kiểm soát vi sinh vật và một số quá trình sinh học liên quan đến sửa chữa mô. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng vẫn đang trong quá trình được củng cố, đặc biệt về khả năng chuyển giao từ nghiên cứu tiền lâm sàng sang ứng dụng lâm sàng rộng rãi.

Vì vậy, thay vì xem một công nghệ mới như giải pháp thay thế cho các phương pháp hiện có, điều quan trọng là tiếp tục nghiên cứu, đánh giá và xác định đúng vị trí của công nghệ trong từng quy trình chăm sóc người bệnh.

Trường Việt Pharma sẽ tiếp tục cập nhật những nghiên cứu và xu hướng mới trong lĩnh vực chăm sóc vết thương, đồng thời kết nối với các đối tác quốc tế nhằm tìm hiểu những giải pháp phù hợp với thực tiễn y tế tại Việt Nam.

Thông tin liên hệ

CÔNG TY TNHH DƯỢC PHẨM QUỐC TẾ TRƯỜNG VIỆT
📍 Số nhà 37 dãy I khu TT Công an Đa Sỹ, phường Kiến Hưng, TP. Hà Nội
📞 Hotline: 036 771 8686